Özel Zeytin Cerrahi Tıp Merkezi

Servisler

Radyoloji Ünitesi

Radyoloji Ünitesi

Röntgen

Röntgenleme tıbbın önemli kollarından biridir. Bilindiği gibi röntgen ışınları diğer ışınlardan farklı olarak    dokulardan geçer ve dokuların sertlik, yumuşaklığına göre çeşitli gölgeler verir, işte bundan faydalanılarak,  röntgen ışınları gözle görülmeyen dokuların durumunu aydınlatmak ve teşhis için kullanılır. Bunun için de çeşitli  modern aletler geliştirilmiştir.Tetkik edilecek hasta röntgen ışınları ile, bu ışınları tespit eden hassas film arasına  koyulur ve kısa bir süre vücuttan röntgen ışınları geçirilir. Filmde çıkan siyah beyaz gölgeler bu işin mütehassısları  tarafından okunur ve düşünülen bir hastalığın teşhisine gidilir.

 Renkli Doppler Ultrasonografi

Ultrason ya da ultrasonografi modern tıbbın vazgeçemediği görüntüleme yöntemlerinden birisidir. Ultrasonun  insan vücudunun içinde olup bitenleri anlamaya yarayan diğer görüntüleme yöntemlerden en önemli farkı bu amaca  ulaşmak için X- ışınlarını kullanmaması yani radyasyon içermemesi, bunun yerine insan kulağının duyamayacağı   frekansta ses dalgalarından yararlanmasıdır. Bir başka olumlu özelliği de elde edilen görüntünün gerçek zamanlı  olması yani işlem yapıldığı sırada görüntünün monitör ekranında izlenebilmesidir.

Bir ultrason incelemesini özetleyecek olursak:

  • Ultrason cihazı prob yardımı ile yüksek frekanslı ses dalgalarını vücudunuza gönderir.
  • Ses dalgaları vücudunuz içinde ilerlerken farklı yoğunluktaki dokulara çarparak ya emilir ve ısıya dönüşür, ya geri yansır ya da kırılıp yön değiştirdikten sonra yansıyacağı başka bir dokuya kadar ilerlemeye devam eder.
  • Geri yansıyan dalgalar prob tarafından yakalanarak elektrik uyarısına dönüştürülür ve CPU’ya aktarılır.
  • CPU sesin doku içindeki ilerleme hızına göre dalgayı yansıtan oluşumun prob’dan olan uzaklığını hesaplar ve bu işlem saniyenin milyonda biri gibi kısa bir sürede gerçekleşir.
  • CPU yansıyan ekoların uzaklığını ve yoğunluğunu işleyerek bunu ekranda görülebilen iki boyutlu bir görüntü haline dönüştürerek monitöre yansıtır.

Bilgisayarlı Tomografi (BT)

Röntgende ışınlarını, vücudun herhangi bir düzleminde odaklayarak, o dokuları net olarak görüntülemeyi sağlayan radyoloji tekniğidir. Başka organların arasında, arkasında kalan veya sınırları yeterince belli olmayan yumuşak dokular, bu yöntemle kolayca görülebilir.

Manyetik Rezonans (MR)

Manyetik Rezonans Görüntüleme yani MR, ağrısız, allerjiye yol açacak ilaç  verilme zorunluluğu olmayan ve x-ışını gibi zararlı olabilecek araçlar kullanmayan bir tanı  tekniğidir. Hasta güçlü bir elektromanyet içeren bir silindirin içinde yatarken, vücuttaki  hidrojen atomlarının enerji salmasına yol açan radyo dalgaları gönderilerek işlem  gerçekleştirilir.

Mıknatıs etkisi ile hareket eden binlerce atoma ait bilgi bir bilgisayara gönderilir ve  incelenen alanın oldukça kaliteli bir resmi elde edilir. Radyolog doktorlar bu  görüntüleri değerlendirilerek hastalık hakkında bilgi edinirler.

MR ne kadar sürer?

MR incelemesi 20 ile 45 dakika arasında bir sürede tamamlanır. Sürenin değişkenliği incelenecek olan alanın yerine ve hastalık hakkında  toplanması gereken bilgi miktarına bağlıdır.

MR Nasıl Çekilir ve hangi amaçlarla yapılır?

MR ile kemiklerin içi görülebildiğinden derin yerleri incelemek mümkündür. Kafatasının içine bakıp beyin tümörü aramak, sinir kılıflarını  inceleyip multiple skleroz bulgularını araştırmak, beyin kanaması ve eklem rahatsızlıklarını değerlendirmek gibi karışık ve zor işlemler  gerçekleştirilebilir. Ayrıca kaslar, bağlar, kan damarları, kalp, karaciğer ve böbrek gibi organlar hastalık yönünden taranabilir. Ayrıca MR  beyin yapısını da  değerlendirebildiğinden dolayı, ruhsal bozuklukların incelenmesinde de kullanılabilir. Elde edilen görüntüleri değerlendiren  bir radyolog doktor bilgisayar aracılığıyla ek bazı işlemler yaparak daha detaylı ve farklı bilgiler elde edilebilir. MR ile insan vücudu bir elmayı  dilimler gibi incelenebilir. MR’ ın tanıya yardımcı olan özellikleri yanında ek olarak işlem için hastanın hastanede kalma zorunluluğunun  olmaması, hastanın rahatsızlık duymaması ve radyolog doktorun sonuçları klinisyenlere hemen bildirebilmesi gibi yararları da vardır. MR  çağımızda beyin ve omurilik hastalıkları ve patolojilerinin görüntülenmesinde en değerli görüntüleme yöntemidir.

Hangi durumlarda yapılmaz?

Bu üstün görüntüleme teknolojisinin kullanılamayacağı hastalar da vardır ki bunların başında vücudunda metal protez bulunanlar gelir. Çünkü MR‘ ın mıknatısı bu metalleri yerinden oynatabilir. Bu gibi hastalar arasında kalp pili olanlar, beyin ameliyatı ile beyin damarlarına klips takılmış kişiler, metal kalp kapakçıkları olanlar ve iç kulak protezi olanlar yer alır. Eğer doktor MR tetkiki isterse onu bu tür metallerin varlığından haberdar etmeyi unutmamak gerekir.

Mamografi

Mamografi, meme muayenesinde saptanamayacak kadar küçük anomalilerin belirlenmesi  amacıyla düşük dozda çekilen bir meme röntgen filmidir. Mamografi meme kanserinde erken  teşhis için oldukça önemli; çünkü kendi kendine ya da hekim tarafından yapılan muayenelerde  ancak 1,5 ‘ 2 cm ve daha büyük boyutlu kitleler saptanabilirken, mamografi meme içindeki  değişiklikleri 0,5cm altında dahi tespit edebiliyor. Bu da tanı ve tedavinin 2 yıl önce başlaması  anlamına geliyor. Mamografi özel bir röntgen cihazı ve düşük doz ışın kullanılarak çekiliyor.

Mamografi nasıl ve ne zaman çekilmelidir?

Çekim sırasında memelerin cihaz üzerinde bulunan iki plaka arasında kısa süreli sıkıştırılması gerektiğinden; memelerin en az hassas  olduğu dönemin seçilmesinin doğru olacağını belirtiyorlar. Örneğin adet bitimini takip eden hafta, memelerin en az hassas olduğu ve yine  memelerdeki şişliğin en az olduğu dönemdir. Çekim için bu dönemin seçilmesi uygun olacaktır.

Hazırlık aşaması için önemli noktalar: 

İncelemede küçük boyuttaki ayrıntılar çok önemli olduğundan yanıltıcı etkenleri yok etmek  gerekir. Ter, parfüm, deodorant, pudra vb. kalıntılar yanıltıcı sonuç verebilir. Bu nedenle; mamografi çektirmeden önce duş alın ve parfüm,  deodorant veya pudra kesinlikle kullanmayın.

Kimler mamografi çektirmeli?

Memesinde sorun tespit edilen her yaştaki kadına ve herhangi bir sorunu olmayan 40 yaş ve üstü kadınlara (yaşa bağlı olarak belirli aralıklarla) çekilmelidir.

Hangi kadın ne kadar aralıklarla çektirmeli?

Risk durumu ve yaşa göre Mamografi programı şu şekilde belirtiliyor:

  • Hiçbir risk faktörü olmayan kadınların, periyodik aralıklarla meme cerrahına muayene olarak, 40 yaşın üzerinde 2 yılda bir, 50 yaşın üzerinde yılda bir mamografi çektirmeleri gerekmektedir.
  • Uzak akrabasında kanser varlığı ya da erken adet görme ve geç menopoz gibi hafif risklere sahip kadınların 40 yaşın üzerinde yılda bir mamografi çektirmeleri gerekmektedir.
  • Anne, kardeş, kız çocuk gibi birinci derece akrabasında kanser varlığı gibi ciddi bir risk söz konusu olan kadınlar, 35 yaş üzerinde düzenli mamografi çektirmeleri gerekmektedir.
  • Birden fazla birinci derece akrabada iki taraflı kanser varlığı gibi çok ciddi bir riski bulunan kadınların 25 yaş üzerinde düzenli mamografi çektirmeleri gerekmektedir.
  • Bir memesinde kanser öncüsü lezyon tespit edilmiş kadınların 6 ayda bir düzenli mamografi çektirmeleri gerekmektedir.

Mamografide rahatsızlık ve acı duyuluyor mu?

Mamografi çekilirken en önemli nokta memelerin yeterince sıkıştırılması ve yassılaştırılmasıdır. Bu sayede meme dokusunun üst üste  gelmesi önlenir, maksimum oranda dokunun incelenmesi sağlanarak kitlelerin gözden kaçmaması, yalancı kitle görünümünün olmaması  sağlanır. Aynı zamanda bu sıkıştırma inceleme sırasında maruz kalınacak ışın dozunuda azaltır.

“Memelerin sıkıştırılması bir miktar rahatsızlık yaratsa da çekim süresi çok kısa olduğundan sorun yaratmayacaktır” diyor. Bu rahatsızlık  çok küçük ve çok büyük memelerde daha yüksek oranda görülebilir. 40 yaşında meme iç yapısında başlayan ve daha sonra hızlanma gösteren  involüsyon ile memede glandüler yapının yerini yağ dokusu almaktadır.

Bu nedenle mamografinin uygulanması daha da kolaylaşmakta ve tanı duyarlılığı % 100’lere yaklaşmaktadır. Menopozda östrojen tedavisi  alanlarda bu değişiklikler daha yavaş olacağından mamografi tanı duyarlılığı biraz daha düşük olacaktır.